على اكبر دهخدا

1445

امثال و حكم ( فارسى )

سحبت ذيول اللفظ و الفضل سايدا * فكنت على الحالين اكرم سحبان . از تاريخ حسن بن عمر . بنقل كاترمر . يا اوحد الدهر سحبان الزمان و من * ادنى مناقبه الافضال و الشرف . از مخزن الانشاء ملا حسين كاشفى به نقل كاترمر . كلم سحبانى و حكم لقمانى . از تاريخ وصاف . كه نيكو به نيكو سخن گشت سحبان . ناصر خسرو . فصاحة سحبان و خط ابن مقلة * و حكمة لقمان و زهد ابن ادهم اذ اجتمعت فى المرء و المرء مفلس * فليس له قدر به مقدار درهم . توان در بلاغت بسحبان رسيد * نه در كنه بيچون سبحان رسيد . سعدى . كه از كمال فصاحت سبحان زمان و حسان دورانست . جامع التواريخ رشيدى طبع كاترمر . قهر بسيف بلاغته سحبان . حسن ابن عمر مورخ بنقل كاترمر . مثل سداب . سبز . و بيشتر شمشير را بدان تشبيه كنند . تيغ سداب رنگ تو آمد سداب طبع * كز وى رحم فشرده شد ايام فتنه‌زاى . اخسيكتى . نظير : مثل گندنا . مثل نيلوفر . مثل سد سكندر . سخت مقاوم . مثال : جزم وى از صرامت و حزم وى از ثبات * چون حد ذو الفقار و چو سد سكندر است . عبد الواسع جبلى . هنگام خير سست چو نال خزانيند * هنگام شر سخت چو سد سكندرند . كسائى مروزى . چون تو آيد ز عين تو همه تو * ايستاده چو سد ذو القرنين . سنائى . اى مسلمانان فغان زان دلرباى مستحيل * كو جهان بر جان من چون سد اسكندر كند . سنائى . هريك بگاه حمله چو صرصر مصاف‌ور * مر حمله را چو سد سكندر مصاف دار . سوزنى . لشكر يأجوج رحمت ساخته بر كوهها * راست چون سد سكندر حصنهاى استوار . مسعود سعد . آن خضر تدبير كاندر ربع مسكون عدل او * پيش يأجوج ستم سد سكندر مىكشد . ابن يمين . مثل سرب . دستى سنگين . خطى قرص و محكم . مثل سر بريان . خندان . ز امر حق و ابكوا كثيرا خوانده‌اى * چون سر بريان چه خندان مانده‌اى . مولوى . مثل سردم‌دارها . با كارهائى ناسزاوار . سردمدار شب گردو گر بز و گزمه باشد . مثل سرطان . كج‌رو واپس خز . مثال : جز كج نرود كار من مدبر منحوس * كاين طالع منحوسم كجرو سرطان است . مسعود سعد سلمان نظير : مثل فرزين . و رجوع به : مثل خرچنگ : شود .